Khoáng Vật Halite (Bản tin tháng 04/2013)

Hình 11: Bề mặt tròn của viên halite nặng 13,25 g này là kết quả của sự hòa tan. Mặt cát khai cho thấy mẫu bị tách sau khi hòa tan. Hình chụp bởi Robin McMurtry.

Một viên đá thô gần không màu, nặng 13,25 g được đưa đến phòng giám định Carlsbad để giám định (hình 11). Nghiên cứu ban đầu cho thấy một mặt phẳng tròn, rộng với một bên nhìn thấy rõ cát khai, nó có dạng tầng với một số chỗ cho thấy nó giống bị bể hơn là bị cưa. Các rãnh hòa tan ăn sâu vào trong viên đá theo 3 hướng ở các góc bên phải.

Chỉ số chiết suất của bề mặt cát khai là khoảng 1,55, tuy nhiên do bề mặt không đánh bóng nên chỉ số chiết suất không rõ. Đặc tính quang học, quan sát bằng phân cực kế xác định khoáng vật này có khúc xạ đơn. Mẫu phát quang vàng yếu dưới chiếu xạ UV sóng dài và trơ dưới UV sóng ngắn. Do bề mặt có tính hòa tan nên nhóm nghiên cứu do dự trong việc cân tỷ trọng thủy tĩnh của mẫu. Các khoáng có tính hòa tan trong nước đã từng được sử dụng như đá quý (Khoáng vật Hanksite được miêu tả trong quển Spring 2010, phần Gem News International [GNI], trang 60 – 61) và việc ngâm, nhúng trong nước như thế có thể làm mẫu khoáng bị hư hỏng.

 

Hình 12: Dạng hình khối của những tinh thể âm lấp đầy chất lỏng thể hiện cấu trúc tinh thể halite (bên trái, phóng đại 60 lần). Một ít trong số đó có chất lỏng màu lục và nhiều tinh thể con (bên phải, phóng đại 100 lần). Ảnh chụp bởi Nathan Renfro.

Do trên mẫu không có những manh mối bên ngoài rõ ràng như về hình thái học, chỉ có yếu tố cát khai hoàn hảo nên việc kiểm tra dưới kính hiển vi sẽ cung cấp những chứng cứ rõ ràng hơn. Dưới phóng đại, nhìn thấy nhiều mặt tinh thể âm dạng hình khối lấp đầy chất lỏng (hình 12, bên trái). Hệ tinh thể dạng hình khối phù hợp với đặc điểm khúc xạ đơn. Hầu hết tinh thể âm đều chứa chất lỏng màu nâu đến không màu cùng với một ít chất khí, nhưng một số có chứa chất màu lục với nhiều tinh thể con (hình 12, bên phải). Cả 2 loại bao thể lỏng đều cho thấy đó là khoáng tự nhiên.

Nghiên cứu thêm với phổ huỳnh quang tia X phân tán năng lượng (EDXRF) cho thấy những nguyên tố chính là sodium và chlorine. Sự kết hợp ion của 2 nguyên tố này giống với halite hoặc muối bột thông thường. Phân tích Raman cũng khẳng định việc xác định này.

Mặc dù halite không hiếm hay đủ bền để xem như đá quý nhưng điều này chứng tỏ là một bài kiểm tra thú vị trong giám định. Do bề mặt cung cấp quá ít thông tin về tinh thể học nên hầu hết manh mối chỉ thu được từ các đặc điểm hiển vi. Sự hình thành chất rắn trong tinh thể và đặc điểm hiển vi là điều cốt yếu cho mọi chuyên giá đá quý, những người được yêu cầu giám định kể cả những khoáng không liên quan đến đá quý. (Công Ty TNHH Giám Định Rồng Vàng – SJC lược dịch theo Nathan Renfro trong Lab Notes, quyển G&G Spring 2011)