Khó xác định saphia tổng hợp khi không thấy tạp chất (Bản tin tháng 12/2007)

Hình 6: 3 viên đá trên đều là saphia tổng hợp ở thị trường Việt Nam, nhìn vẻ ngoài khó biết là thật hay giả. Hình của GĐRV SJC.

Tháng 11/2007 Cty TNHH Giám Định Rồng Vàng SJC nhận một lô đá nhiều màu để giám định với sự mong muốn của khách hàng là saphia tự nhiên.

Nhiều viên được xác định là saphia tự nhiên. Tuy nhiên trong số đó có 3 viên đá rất trong, thấy hoàn toàn sạch dưới mắt thường, chưa phát hiện được đặc điểm của đá tự nhiên. 3 viên đá này hình ovan, mài giác, mỗi viên nặng khoảng 3 carat. Một viên màu vàng phớt cam, viên màu cam đỏ và viên màu xanh xám không đều với phần giữa nhạt hơn xung quanh (hình 6).

Tính chất vật lý và quang học của 3 viên đá đều tương đương saphia, tuy nhiên chưa thể xác định thật hay giả. 3 viên đá đều dị hướng quang học và xoay màu. Chúng không phản ứng với cực tia tím sóng dài và ngắn. Quan sát dưới phóng đại thấy đá rất sạch, hầu như không thấy tạp chất với độ phóng đại nhỏ. Một viên có sọc của đá nhân tạo rất rõ. Hai viên còn lại phải được quan sát với độ phóng đại lớn hơn, chúng tôi phát hiện một số bọt khí nhỏ nằm rải rác ở những vị trí sát gờ và rất khó thấy. Với các đặc điểm bên trong 3 viên đá, chúng tôi xác định tất cả chúng là đá saphia tổng hợp (đá nhân tạo giống hệt tự nhiên).

Đá saphia tổng hợp không còn lạ đối với thị trường Việt Nam, tuy nhiên để xác định được chúng không phải là dễ. Nhất là những viên đá quá sạch, nghĩa là không tìm thấy bao thể dưới phóng đại nhiều lần thì việc xác định chúng sẽ hết sức khó khăn dù với chuyên viên giám định nhiều kinh nghiệm. Với những thiết bị giám định cơ bản đôi khi không thể kết luận được với những trường hợp như thế, khi ấy các thiết bị giám định cao cấp lại hết sức cần thiết.