Mica màu lục (paragonite) ở Pakistan (Bản tin tháng 1&2/2009)

Từ “mica lục” thường dùng để chỉ các loại mica có màu xanh lá cây như phlogopite hay muscovite chứa Cr (gọi là “fuchsite”) hay cũng có thể là celadonite hoặc margarite. Tuy nhiên, Makhamount Douman (công ty Arzawa Mineralogical ở New York) mới đây đã cho GIA mượn 2 mẫu mica lục xuất xứ Pakistan, mà đã được chứng minh không phải là một trong số đã nêu. Hai mẫu gồm 1 viên đá thô (3,33 g) và 1 viên mài cabochon (16,54 ct). Ông Douman cho biết là chúng có trong đá phiến mica nằm ở vùng cách thành phố Mingora (nổi tiếng về sản xuất emerald) 160 km về hướng đông bắc.

Khảo sát viên cabochon cho các đặc điểm sau: Đá màu lục phớt xanh vừa; không xoay màu; chiết suất 1,59; tỷ trọng 2,89; phát huỳnh quang màu phớt lục ở UV sóng dài và trơ ở sóng ngắn; dưới kính lọc Chelsea đá có màu hồng; với kính phổ để bàn, đá có đầu hấp thu ở ~410 nm và dãy ở ~600 nm. Các đặc tính vật lý (chiết suất và tỷ trọng) thì phù hợp với phlogopite và muscovite chứa Cr, nhưng không giống với celadonite hay margarite (M. E. Fleet, 2003). Những đặc tính cũng phù hợp với những gì mà Fleet đã công bố về paragonite –NaAl₂[AlSi₃O₁₀](OH)₂. Vật liệu ấy thường không màu đến vàng nhạt, nhưng paragonite màu đỏ phớt tím cũng đã được đề cập (Gem News, mùa Thu 1993). Khảo sát phóng đại 2 mẫu thấy cấu trúc hạt, trong đó mẫu đá thô có sự mọc xen với một số vật liệu hơi trắng (hình 1).

Phân tích phổ Raman từ hai mẫu đá thô và cabochon cho thấy chúng rất phù hợp với khoáng paragonite trong cơ sở dữ liệu RRUFF và cũng phù hợp với phổ paragonite do A. Tlili công bố, 1989. Phổ này không giống với phlogopite, muscovite, margarite hay celadonite. Phổ cũng xác định được vật liệu màu trắng  trên mẫu thô là plagioclase natri. 

Phân tích EDXRF (Huỳnh quang Tia X Phân tán Năng lượng) hai mẫu cho thấy các nguyên tố chính là Na, Al, Si và K; một lượng nhỏ Ca, Fe và Sr; lượng nhỏ hay vết của Ti, V, Cr, Ga, Rb, Ba và Pb. Phân tích LA-ICP-MS (Phổ khối lượng - Plasma kép cảm ứng – Bắn la-de) viên đá thô khẳng định sự hiện diện các nguyên tố này và cũng phát hiện thêm Li (không phát hiện được bởi EDXRF), Mg (hàm lượng nhỏ hơn giới hạn phát hiện của EDXRF) và vết của vài nguyên tố phụ. Hàm lượng các nguyên tố cho thấy paragonite là thành phần chính, thành phần còn lại là feldspar do phát hiện nhiều K và Al. Phân tích bằng XRD (Nhiễu xạ Tia X) cũng xác định là paragonite.

Theo ông Douman, mica lục này có được là từ sự khám phá biệt lập, khai thác theo mùa, mỗi tháng sản xuất khoảng 20-30 kg đá thô đủ loại chất lượng; sự sản xuất rất hạn chế do điều khiện ngặt nghèo và ở nơi xa xôi. Các mẫu chất lượng quý từ 3-20 g. (Theo Karen M. Chadwick và Andy H. Shen, GemNews Hè 2008)