Đá topaz phủ màu đã xuất hiện ở Việt Nam

Giữa tháng 11/2008, Cty GĐRV SJC (công ty TNHH Giám Định Rồng Vàng – SJC) nhận giám định một viên đá màu hồng, hình chữ nhật, nặng 10,5 ct (hình 1).

Qua các kiểm tra ngọc học cơ bản, chúng tôi xác định viên đá là topaz. Tuy nhiên, đá topaz màu hồng đến đỏ thì rất hiếm, cho nên chúng tôi có nghi vấn về xử lý màu ở viên đá này.

Quan sát viên đá dưới phóng đại và với ánh sáng phản chiếu. Bề mặt phần đáy viên đá có hiện tượng lóe màu bất thường, ở một góc nhìn nào đó, ta thấy một số mặt giác phản chiếu màu vàng, số khác vẫn hồng. Khi xoay viên đá, các mặt lại thay đổi màu phản chiếu, số màu hồng thành vàng và ngược lại. Chúng tôi còn nhìn thấy màu phản chiếu lấm tấm dạng đốm, nhiều trầy xước và có các đốm tán sắc màu cầu vồng (hình 2, trái). Khi nhìn xuyên vào bên trong đá với chiếu sáng từ phía trên, thấy các mặt giác bên trong ở phần đáy viên đá có màu hồng lốm đốm (hình 2, phải). Lớp phủ cực mỏng, mắt thường khó có thể phát hiện được. Dùng dung môi tẩy màu chùi viên đá nhưng màu phủ không tan.

Những hiện tượng trên là bằng chứng của sự phủ màu ở phần đáy viên đá, nghĩa là màu hồng của viên topaz này là màu nhân tạo. Bản tin tháng 9/2008, chúng tôi đã thông tin về sự phủ màu trên đá topaz để tạo các màu hồng, xanh dương và lục. Với viên đá mà chúng tôi đã giám định thì có thể khẳng định là đá topaz phủ màu đã có mặt tại thị trường Việt Nam. Nhờ kỹ thuật phủ màu, người ta có thể nhanh chóng tạo màu cho topaz không màu. So với phương pháp tạo màu topaz bằng bức xạ, thì phương pháp phủ tạo nhiều màu hơn (phương pháp phóng xạ chỉ tạo được màu xanh), nhanh hơn và rẻ hơn. Tuy nhiên màu tạo bằng phương pháp phủ thì không bền khi đá bị cọ sát.