Nung luyện HPHT

Xử lý kim cương quan trọng nhất gần đây là nung luyện nhiệt cao áp cao (HPHT) để làm nhạt các đá màu xấu hoặc tạo ra những màu sặc sỡ nào đó. Mặc dù ứng dụng thương mại của phương pháp này trong kinh doanh nữ trang phải mãi đến cuối những năm 1990 mới thấy được, tuy nhiên các nhà khoa học đã biết về nó đã hơn 30 năm rồi.

Cuối những năm 1960, các nhà nghiên cứu Liên Xô đã báo cáo các thí nghiệm xử lý HPHT đã đạt được hai mục đích, đó là khử được màu ở kim cương màu vàng nhạt và biến kim cương màu vàng và vàng-lục chủ yếu thành lục. Vài năm sau đó, Evans và Rainey (1975) tạo màu vàng vào trong kim cương kiểu Ia không màu. Phải áp dụng đúng điều kiện nhiệt độ, áp suất và đúng kiểu kim cương đem xử lý sẽ làm thay đổi các khiếm khuyết quang học chứa-nitơ này và xử lý sẽ làm đổi màu viên đá.

Cuối những năm 1970, công ty  General Electric (GE) khử được màu vàng và vàng-nâu ra khỏi kim cương kiểu I và đổi được kim cương có nitơ kiểu Ib thành Ia. Đầu những năm 1990, GE cũng đã khám phá xử lý HPHT có thể làm bền hơn kim cương tổng hợp CVD không màu, thuộc kiểu IIa (nghĩa là không có nitơ và boron) và tình cờ cũng làm giảm màu các kim cương màu nâu. Tháng 3/1999, GE và Lazare Kaplan International (LKI) tuyên bố sử dụng thương mại phương pháp HPHT để khử màu từ kim cương màu nâu kiểu IIa, làm cho đá trở nên không màu hơn. Điều này gây ra cuộc tranh luận và chỉ trích dữ dội, là vì báo chí đưa ra tin khẳng định là các đá xử lý “không thể phân biệt được” với đá tự nhiên. Một số chỉ trích này nguội dần sau khi GE và LKI đồng ý khắc lade trên kim cương của họ và cộng tác với GIA và các tập đoàn kỹ nghệ khác để xây dựng các phương tiện giám định tin cậy. Từ 2001, GE và những đơn vị khác đã tạo được nhiều màu ở cả hai loại kim cương kiểu II (màu hồng hay xanh) và kiểu I (vàng phớt cam, vàng, đến vàng-lục) (hình 8).

Các công ty của Mỹ, Nga, Thụy Điển và Hàn Quốc đã tung ra thị trường với sản phẩm xử lý riêng của họ. Gần như toàn bộ các màu có thể tạo ra được ở kim cương kiểu I và II; và kim cương xử lý màu HPHT bây giờ đã phổ biến trên thị trường (hình 8). Màu của kim cương xử lý HPHT thì bền vững đối với sản xuất nữ trang, đeo, mặc và sửa chữa.  

Cách xác định. Sự xác định kim cương xử lý HPHT đặc biệt nhờ vào kiểm tra ngọc học cơ bản vẫn còn là một thách thức lớn. Các đá này đôi khi có được những đặc điểm rõ ràng, dễ thấy khi xem dưới phóng đại như bao thể bị graphit hóa, cát khai nội, bề mặt bị hư hỏng. Tuy nhiên, các chỉ điểm này hoặc là không luôn luôn tồn tại hoặc là không đầy đủ để xác định chính xác. Khi thiết bị phòng giám định có đủ loại cần thiết, thì có thể xác định xử lý HPHT khi dựa vào bằng chứng của những phép đo phổ.